Ενας σιωπηλός δολοφόνος στον αέρα που αναπνέουμε

Μολυσμένο αέρα - ο οποίος ευθύνεται για αναπνευστικά προβλήματα, εγκεφαλικά και καρκίνο του πνεύμονα - αναπνέουν οι κάτοικοι του Λεκανοπέδιου κι άλλων περιοχών της Ελλάδας.
Τα τελευταία 11 χρόνια τα επίπεδα του όζοντος παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, τα αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο 10 και 2,5 μικρόμετρα (PM10 και PM2,5) κάνουν πάρτι, ενώ το «παρών» δίνουν και οι συγκεντρώσεις των οξειδίων του αζώτου που επηρεάζουν το αναπνευστικό σύστημα - ιδίως σε περιοχές με έντονη κυκλοφοριακή κίνηση.
Σε ό,τι αφορά το όζον, παρατηρείται κατά μέσο όρο αυξητική τάση των συγκεντρώσεων κατά 0,71 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα ετησίως - κυρίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Την ίδια ώρα, οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων δεν κάνουν διακρίσεις ανάλογα με την εποχή, ενώ οι υπερβάσεις του διοξειδίου του αζώτου είναι πιο έντονες στο κέντρο της Αθήνας.
Τα προαναφερόμενα στοιχεία προκύπτουν από την έρευνα που διεξήχθη από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και τον Δημόκριτο - και βασίστηκε στα δεδομένα από τους σταθμούς του Δικτύου Παρακολούθησης Αέριας Ρύπανσης του υπουργείου Περιβάλλοντος για τη χρονική περίοδο 2003 -2014, στο Λεκανοπέδιο Αθηνών, τα Μεσόγεια και το Θριάσιο.

Παγκόσμιο πρόβλημα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν είναι πρόβλημα μόνο της Ελλάδας. Οι ειδικοί τη χαρακτηρίζουν «σιωπηλό δολοφόνο».
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) το 92% του παγκόσμιου πληθυσμού αναπνέει μολυσμένο αέρα, με συνέπεια κάθε χρόνο τρία εκατομμύρια άνθρωποι να χάνουν τη ζωή τους από ασθένειες που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Στην Ελλάδα αυτός ο «δολοφόνος» ευθύνεται - όπως αναφέρεται στην έκθεση του ΠΟΥ - για 2.500 θανάτους κάθε χρόνο. Δυστυχώς, όπως προκύπτει από μελέτη του Εθνικού Αστεροσκοπείου που παρουσίασαν «ΤΑ ΝΕΑ» τον περασμένο Μάρτιο, η ατμοσφαιρική ρύπανση στη χώρα μας εκτοξεύτηκε εξαιτίας της οικονομικής κρίσης.
Το μέγεθος του προβλήματος αντικατοπτρίζει η αύξηση των εκπομπών των αιωρούμενων σωματιδίων τα τελευταία χρόνια. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι στην Αττική, οι εκπομπές των αιωρούμενων σωματιδίων πριν από την κρίση - το 2007 - προέρχονταν κατά 47% από σταθερές πηγές καύσης (καύση ξύλων) και το 2011 ξεπέρασαν το 54% εξαιτίας της καύσης βιομάζας για θέρμανση!
Η έρευνα για την πορεία της ρύπανσης στηρίχθηκε στα δεδομένα που συνέλεξαν οι επιστήμονες από 25 σταθμούς μέτρησης και μελετήθηκαν τις τιμές των εξής ρύπων: οξείδια του αζώτου (ΝΟχ), όζον (Ο3), μονοξείδιο του άνθρακα (CO),  αιωρούμενα σωματίδια (PMx), διοξείδιο του θείου (SΟ2), υδρογονάνθρακες (HCs) και καπνός.
Οι μελετητές υποστηρίζουν ότι για τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10, PM2,5) και το όζον (Ο3) θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη μείωση της συγκέντρωσής τους - ειδικά μάλιστα για το όζον, που παρουσιάζει αυξητική τάση.
Η μελέτη έδειξε πως τα πιο συχνά επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης σχετίζονται με υψηλές συγκεντρώσεις όζοντος και αιωρούμενων σωματιδίων. Οι υψηλές συγκεντρώσεις όζοντος εντοπίζονται συνήθως τη θερμή περίοδο του έτους, ενώ των αιωρούμενων σωματιδίων σχετίζονται με τη μεταφορά σκόνης από τη Σαχάρα, ειδικά όταν πνέει νότιος άνεμος.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, η ποιότητα του αέρα στο Λεκανοπέδιο βρίσκεται εντός των ορίων σε ό,τι αφορά το διοξείδιο του αζώτου, το διοξείδιο του θείου και το μονοξείδιο του άνθρακα.

Ζητούν μετρήσεις. «Η Πολιτεία μέσω του Δικτύου Παρακολούθησης Αέριας Ρύπανσης θα πρέπει να συμπράττει με επιστημονικούς φορείς, όπως είναι το Αστεροσκοπείο και ο Δημόκριτος ώστε να επεκταθούν οι μετρήσεις σε περισσότερες περιοχές και να παρακολουθούνται περισσότεροι ρύποι», αναφέρει μεταξύ άλλων, στα «ΝΕΑ» η δρ Βασιλική Ασημακοπούλου.
Από την πλευρά της, η δρ Στυλιανή Πατεράκη υποστηρίζει πως «είναι πολύ σημαντικό όχι μόνο να παρακολουθούνται τα επίπεδα των αιωρούμενων σωματιδίων, αλλά και να γίνονται χημικές αναλύσεις για να αναγνωρίζονται οι πηγές των ρύπων ώστε να ακολουθούνται πολιτικές ελέγχου για την προστασία του πληθυσμού».
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην τελευταία έκθεση του ΠΟΥ, για να θεωρείται ο αέρας καθαρός σε μια περιοχή, οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 20 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, ενώ για τα PM2,5 δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 10 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
Ετσι, με βάση τα προαναφερόμενα, οι μετρήσεις στη χώρα μας προκαλούν ανησυχία. Κι αυτό επειδή η μέση ετήσια συγκέντρωση των PM10 είναι 34 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην έκθεση του ΠΟΥ.
Το ποσοστό αυτό προέκυψε από μετρήσεις σε 10 περιοχές: Αγ. Παρασκευή, Μαρούσι, Λυκόβρυση, Πειραιάς, Αθήνα,  Σίνδος, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Βόλος, Πάτρα.
Σε ό,τι αφορά τις συγκεντρώσεις των PM10, η μικρότερη μέση ετήσια συγκέντρωση (26 μικρογραμμάρια) καταγράφηκε στη Σίνδο και η μεγαλύτερη (42 μικρογραμμάρια) στη Λυκόβρυση.
 
 
 
Προκόπης Γιόγακας
ΝΕΑ
.