Ο καφές δεν είναι απλώς ρόφημα. Είναι μια αφορμή για κουβέντα, είναι μια μικρή τελετουργία, μια μικρή παύση μέσα στη μέρα. Από το πρώτο πρωινό ξύπνημα μέχρι το απογευματινό ραντεβού, κάθε χώρα έχει τον δικό της τρόπο να τον σερβίρει, να τον απολαμβάνει και κυρίως να τον συνδέει με την καθημερινότητα και τον απλό τρόπο ζωής. Αν υπάρχει κάτι που ενώνει ανθρώπους από διαφορετικές κουλτούρες και πολιτισμούς, είναι αυτή η κοινή στιγμή με ένα ζεστό (ή παγωμένο) φλιτζάνι, κούπα ή ποτήρι στο χέρι.
Ας κάνουμε, λοιπόν, έναν γύρο του κόσμου με πίνοντας εμείς εδώ ένα εσπρεσάκι.
Ο καφές σαν μια μικρή τελετουργία
Σε πολλές κοινωνίες, ο καφές λειτουργεί σαν μια όαση μέσα στην ημέρα. Άλλοτε είναι ένα γρήγορο espresso στο πόδι κι άλλοτε μια ολόκληρη τελετή που μπορεί να κρατά και ώρες. Και κάπου εδώ κρύβεται η μαγεία, ο ίδιος κόκκος, διαφορετικές συνήθειες, διαφορετικές ιστορίες, διαφορετικοί άνθρωποι.
Και, για να λέμε και την αλήθεια μας, λίγα πράγματα έχουν τόσο παγκόσμιο και οικουμενικό χαρακτήρα όσο η έκφραση, «πάμε για έναν καφεδάκι;».
Σε πολλές κοινωνίες, ο καφές λειτουργεί σαν μια όαση μέσα στην ημέρα. Άλλοτε είναι ένα γρήγορο espresso στο πόδι κι άλλοτε μια ολόκληρη τελετή που μπορεί να κρατά και ώρες. Και κάπου εδώ κρύβεται η μαγεία, ο ίδιος κόκκος, διαφορετικές συνήθειες, διαφορετικές ιστορίες, διαφορετικοί άνθρωποι.
Και, για να λέμε και την αλήθεια μας, λίγα πράγματα έχουν τόσο παγκόσμιο και οικουμενικό χαρακτήρα όσο η έκφραση, «πάμε για έναν καφεδάκι;».
Ιταλία. Ο espresso της ζωής μας
Στην Ιταλία, ο espresso έχει ταυτιστεί με τους ίδιους τους Ιταλούς, είναι σχεδόν ένα εθνικό σύμβολο. Μικρός σε δέμας, αλλά δυνατός, σαν ένα μίνι boost ενέργειας. Συνήθως πίνεται στα όρθια στο μπαρ, με δύο-τρεις κουβέντες και μετά, άντε πάλι πίσω στη δουλειά. Εδώ ο καφές δεν είναι απαραίτητα ένα κοινωνικό γεγονός μεγάλης διάρκειας, απλά μέρος της καθημερινότητας.
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο εδώ να προσθέσουμε πως ο cappuccino θεωρείται μια κατεξοχήν πρωινή επιλογή. Μετά το μεσημέρι, συνήθως δεν.
Στην Ελλάδα, ο καφές είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την κοινωνικοποίηση. Είτε μιλάμε για ελληνικό καφέ (με το καϊμάκι του, το φλιτζανάκι και την κουβέντα που τραβάει, με τα όλα του δηλαδή) είτε για φρέντο που κρατάει όλη την ημέρα, η λογική είναι μία, ο καφές πάει συνήθως με παρέα και αθλητικά, στοιχημα NetBet, διαφωνία για ομάδες, γκομενικά, τέτοιο στυλ κουβέντας, αλλά σίγουρα ταιριάζει και με πιο σοβαρά και business oriented συναντήσεις.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το πάμε για καφέ μπορεί να σημαίνει από σύντομη συνάντηση μέχρι ένα ολόκληρο απόγευμα. Εδώ ο χρόνος συχνά απλώνει έτσι κάπως εύκολα, και αυτό φυσικά έχει τη δική του γοητεία. Χαλαρά.
Τουρκία και Μέση Ανατολή. Πλούσια αρώματα και παράδοση
Ο τούρκικος καφές (παρόμοιος σε ύφος με τον ελληνικό) είναι πυκνός, αρωματικός και σερβίρεται συχνά με γλυκάκι. Η εδώ εμπειρία δεν είναι μόνο η γεύση, αλλά και η όλη τελετουργία, από τον τρόπο παρασκευής μέχρι το σερβίρισμα.
Σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής συναντάς επίσης καφέ με μπαχαρικά, όπως κάρδαμο. Είναι από εκείνες τις γεύσεις που θα σε ταξιδέψουν με την πρώτη γουλιά.
Ο τούρκικος καφές (παρόμοιος σε ύφος με τον ελληνικό) είναι πυκνός, αρωματικός και σερβίρεται συχνά με γλυκάκι. Η εδώ εμπειρία δεν είναι μόνο η γεύση, αλλά και η όλη τελετουργία, από τον τρόπο παρασκευής μέχρι το σερβίρισμα.
Σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής συναντάς επίσης καφέ με μπαχαρικά, όπως κάρδαμο. Είναι από εκείνες τις γεύσεις που θα σε ταξιδέψουν με την πρώτη γουλιά.
Αιθιοπία. Η γενέτειρα του καφέ
Η Αιθιοπία θεωρείται ότι είναι η πατρίδα του καφέ και εκεί ο καφές έχει μια βαθιά πολιτισμική σημασία. Παραδοσιακά γίνεται ολόκληρη τελετή, καβούρδισμα, άλεσμα, βράσιμο, σερβίρισμα σε μικρά φλιτζάνια. Δεν είναι σε καμία περίπτωση κάτι που γίνεται στα πεταχτά. Είναι στιγμή παράδοσης, φιλοξενίας και σύνδεσης.
Αν θες να καταλάβεις τι σημαίνει καφές ως μια ολοκληρωμένη κουλτούρα που τη βιώνεις στο 100%, η Αιθιοπία είναι από τις πιο χαρακτηριστικές στάσεις.
Η Αιθιοπία θεωρείται ότι είναι η πατρίδα του καφέ και εκεί ο καφές έχει μια βαθιά πολιτισμική σημασία. Παραδοσιακά γίνεται ολόκληρη τελετή, καβούρδισμα, άλεσμα, βράσιμο, σερβίρισμα σε μικρά φλιτζάνια. Δεν είναι σε καμία περίπτωση κάτι που γίνεται στα πεταχτά. Είναι στιγμή παράδοσης, φιλοξενίας και σύνδεσης.
Αν θες να καταλάβεις τι σημαίνει καφές ως μια ολοκληρωμένη κουλτούρα που τη βιώνεις στο 100%, η Αιθιοπία είναι από τις πιο χαρακτηριστικές στάσεις.
ΗΠΑ. Convenience, to-go και third wave
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για χρόνια κυριαρχούσε ο καφές φίλτρου. Σε μεγάλο ποτήρι, ήπιος και ιδανικός για να τον κρατάς στο χέρι. Η κουλτούρα to-go είναι εδώ σήμα κατατεθέν, καφές στο δρόμο, στο γραφείο, στο αυτοκίνητο, παντού.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει ανέβει δυνατά το κύμα του specialty coffee (το λεγόμενο third wave), μονοποικιλιακοί καφέδες, χίπστερ καταστάσεις, εναλλακτικές μέθοδοι (pour over, cold brew), έμφαση στην προέλευση και στο προφίλ γεύσης. Σε μια τέτοια κατάσταση ο καφές γίνεται σχεδόν μια γευσιγνωσία.
Σκανδιναβία. Fika fika.
Σε χώρες όπως η Σουηδία και η Νορβηγία, ο καφές είναι μέρος μιας ήρεμης καθημερινής συνήθειας. Η Σουηδική έννοια fika σημαίνει κάτι παραπάνω από διάλειμμα, είναι μια κοινωνική παύση να το πούμε έτσι, για καφέ και κάτι γλυκό, συχνά με φίλους ή συναδέλφους. Δεν καμιά τρελή πολυτέλεια, είναι ένας τρόπος να κρατάς την ισορροπία μέσα στη μέρα σου.
Ο καφές εδώ συχνά που προτιμούν είναι φίλτρου, αλλά η έμφαση είναι στον ρυθμό, χαλαρός, ανθρώπινος, μεστός.
Ιαπωνία. Με ακρίβεια, αισθητική και slow coffee
Στην Ιαπωνία, αναφορικά με την κουλτούρα του καφέ συναντάς και πιο παραδοσιακή, αλλά και πιο σύγχρονη. Από τα παλιά kissaten (παραδοσιακά καφέ) μέχρι τις σημερινές specialty σκηνές, υπάρχει έμφαση στη λεπτομέρεια η σωστή, σωστό άλεσμα, σωστή θερμοκρασία, άψογη τεχνική.
Οι μέθοδοι όπως pour over ταιριάζουν γάντι στην ιαπωνική φιλοσοφία και κουλτούρα, υπομονή, ακρίβεια και απόλαυση της όλης διαδικασίας. Ο καφές δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα, είναι και η όλη διαδρομή.
Στην Ιαπωνία, αναφορικά με την κουλτούρα του καφέ συναντάς και πιο παραδοσιακή, αλλά και πιο σύγχρονη. Από τα παλιά kissaten (παραδοσιακά καφέ) μέχρι τις σημερινές specialty σκηνές, υπάρχει έμφαση στη λεπτομέρεια η σωστή, σωστό άλεσμα, σωστή θερμοκρασία, άψογη τεχνική.
Οι μέθοδοι όπως pour over ταιριάζουν γάντι στην ιαπωνική φιλοσοφία και κουλτούρα, υπομονή, ακρίβεια και απόλαυση της όλης διαδικασίας. Ο καφές δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα, είναι και η όλη διαδρομή.
Τι μας μαθαίνει ο καφές για τους ανθρώπους;
Κοιτώντας σκωπτικά έτσι κάπως τις διαφορετικές κουλτούρες, βλέπεις καθαρά ότι ο καφές λειτουργεί σαν ένας καθρέφτης της καθημερινότητάς μας. Σε κάποιες χώρες είναι γρήγορος και πρακτικός. Σε άλλες είναι αργός, τελετουργικός και κοινωνικός. Κάπου αλλού γίνεται πεδίο δημιουργίας και πειραματισμού. Και γιατί όχι; Όλα παίζουν.
Τελικά, όμως, το νόημα είναι κοινό, μια μικρή απόλαυση που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά. Γιατί όσο κι αν αλλάζουν οι συνήθειες και οι τάσεις, ένα πράγμα μένει το ίδιο, ο καφές είναι εκεί, στα εύκολα και στα δύσκολα, να μας θυμίζει να κάνουμε μια παύση και να πάρουμε μια ανάσα που και που βρε παιδί μου.
Αν το καλοσκεφτείς, αυτό από μόνο του είναι μια όμορφη, παγκόσμια γλώσσα.
Κοιτώντας σκωπτικά έτσι κάπως τις διαφορετικές κουλτούρες, βλέπεις καθαρά ότι ο καφές λειτουργεί σαν ένας καθρέφτης της καθημερινότητάς μας. Σε κάποιες χώρες είναι γρήγορος και πρακτικός. Σε άλλες είναι αργός, τελετουργικός και κοινωνικός. Κάπου αλλού γίνεται πεδίο δημιουργίας και πειραματισμού. Και γιατί όχι; Όλα παίζουν.
Τελικά, όμως, το νόημα είναι κοινό, μια μικρή απόλαυση που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά. Γιατί όσο κι αν αλλάζουν οι συνήθειες και οι τάσεις, ένα πράγμα μένει το ίδιο, ο καφές είναι εκεί, στα εύκολα και στα δύσκολα, να μας θυμίζει να κάνουμε μια παύση και να πάρουμε μια ανάσα που και που βρε παιδί μου.
Αν το καλοσκεφτείς, αυτό από μόνο του είναι μια όμορφη, παγκόσμια γλώσσα.
0 Σχόλια