Θεόδωρος Π. Μαντάς : Δικαιοσύνη σε λήθαργο …


Το ζήτημα της πανδημίας που άλλοτε φάνταζε πρωτόγνωρο για τον απλό πολίτη πλέον έχει αρχίσει να ρυθμίζει τη ζωή και τα δικαιώματα του. Η προστασία της δημόσιας υγείας έχει γίνει πλέον αναγκαίος συνοδοιπόρος κάθε πολίτη που συνοδεύει κάθε έκφανση των πολιτικών, κοινωνικών και προσωπικών του σχέσεων.

Το γεγονός αυτό διαφαίνεται από το σταδιακό άνοιγμα των καταστημάτων, κέντρων αισθητικής, κομμωτηρίων, εστίασης  και αθλητισμού. Όλα δείχνουν μια σταδιακή  επάνοδο  στην καθημερινότητα, πάντα με τα κατάλληλα μέτρα προς αποτροπή του κινδύνου συνωστισμού και διασποράς του ιού

Το πρόβλημα όμως εντοπίζεται στη Δικαιοσύνη, η οποία σε αντίθεση με τις άλλες λειτουργίες της Πολιτείας συνεχίζει να μη βρίσκει το βηματισμό της.

Η Δικαιοσύνη δεν είναι αυτοσκοπός, είναι ο μηχανισμός εκείνος του Κράτους Δικαίου που διασφαλίζει και θωρακίζει τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Αν και έγιναν κάποια δειλά βήματα με την επαναλειτουργία ορισμένων διαδικασιών ενώπιον των Δικαστηρίων, ο πυρήνας του δικαιώματος της δικαστικής προστασίας φαίνεται ότι δεν έχει διασφαλιστεί στον αναγκαίο βαθμό.

Το συνταγματικό αυτό δικαίωμα συνδυαστικά με το δικαίωμα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη, συνιστούν τις προεκτάσεις και τις αναγκαίες συνθήκες λειτουργίας του Κράτους Δικαίου.

Στο πεδίο του Ποινικού Δικαίου τα μέτρα που έχουν ληφθεί από την Πολιτεία αποτυπώνουν μια εργαλειακή αντιμετώπιση του θεσμού της Δικαιοσύνης, αφού είναι εξαιρετικά περιορισμένες οι ποινικές δίκες που θα διεξαχθούν στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα καθόσον οι ρυθμίσεις αυτές παραμένουν σε απόσταση από τις επιδιώξεις του μέσου Δικηγόρου για πλήρες άνοιγμα των ποινικών Δικαστηρίων.

Επιπροσθέτως, οι σημαντικές και αιφνίδιες μεταβολές που έχουν επέλθει σε ένα ευρύ πεδίο συναλλακτικών και εργασιακών σχέσεων, ο περιορισμός του δικαιώματος του συνέρχεσθαι , η ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων των προσφύγων, καθώς και άλλων εξίσου σημαντικών λειτουργιών της Πολιτείας, παγιώνουν την ανάγκη για επαγρύπνηση όσων υπηρετούν τη Δικαιοσύνη.

Η αυξομειούμενη ένταση των μέτρων, η επιλεκτική αντιμετώπιση ορισμένων κλάδων και πεδίων δραστηριότητας, συγκριτικά με το διακύβευμα της παροχής πλήρους Δικαστικής προστασίας, δεν μπορούν παρά να μας προβληματίσουν. Η λειτουργία της Δικαιοσύνης, ως θεσμική εγγύηση της Δημοκρατίας, δεν πρέπει να είναι παρακολούθημα άλλων δραστηριοτήτων.

Οι δοκιμαζόμενες αντοχές του κοινωνικού κράτους τα τελευταία χρόνια και η αυξημένη ανάγκη για τη διασφάλιση των ατομικών δικαιωμάτων δημιουργούν ένα πλαίσιο όπου η παραμέληση προστασίας θεμελιωδών αξιών θα οξύνει περαιτέρω την επικρατούσα αβεβαιότητα.

Τέλος, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να λησμονούμε την αναγκαία συμβολή των συλλειτουργών της Δικαιοσύνης σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, οι οποίοι με κάθε κόστος και χωρίς ουσιαστική βοήθεια από την Πολιτεία, είναι έτοιμοι να συνδράμουν αποφασιστικά στη λειτουργία της Δικαιοσύνης.

Η αντιμετώπιση της διασποράς του κορονοϊού και η προστασία της δημόσιας υγείας είναι αδιαμφισβήτητα η ύψιστη προτεραιότητα αυτή τη στιγμή, ωστόσο είναι ανεπίτρεπτο οι δικαιοπολιτικές συνθήκες να διαμορφώνονται σε άδειες δικαστικές αίθουσες ενώ η εστίαση να λειτουργεί σε γεμάτα τραπεζοκαθίσματα!

Ο Θεόδωρος Π. Μαντάς είναι Δικηγόρος