Η νέα κανονικότητα (και) στο μεταναστευτικό


Tον Μάρτιο, η αλλαγή τακτικής έμοιαζε επιβεβλημένη. Η Τουρκία, εφαρμόζοντας στρατηγική όμοια με εκείνη που ακολουθούσε στα χερσαία σύνορα στον Eβρο, έπαψε να εμποδίζει και συχνά διευκόλυνε τις βάρκες με τους παράτυπους μετανάστες που απέπλεαν από τις ακτές τις για να προσεγγίσουν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Υπό συνθήκες έκτακτης ανάγκης, ελληνική κυβέρνηση και Λιμενικό αποφάσισαν να υιοθετήσουν νέα, δυναμική τακτική αστυνόμευσης, εμποδίζοντας τις βάρκες με τους μετανάστες να κινηθούν εντός ελληνικών χωρικών υδάτων. 

Τα αποτελέσματα της νέας στρατηγικής έγιναν σύντομα ορατά. Το πρώτο εξάμηνο του 2020 έκλεισε με μείωση 51% στις ροές μεταναστών στα νησιά σε σχέση με πέρυσι και τον Σεπτέμβριο το ποσοστό μείωσης ανήλθε στο 98%. Για την κυβέρνηση, που είχε να αντιμετωπίσει μια εκρηκτική κατάσταση στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (βλ. Μόρια) η νέα στρατηγική αποδείχθηκε «υπερβολικά» αποτελεσματική για να εγκαταλειφθεί, ακόμα και όταν η Τουρκία έπαψε να ασκεί πίεση μέσω του μεταναστευτικού. Ετσι, το καθεστώς έκτακτης ανάγκης της άνοιξης τείνει να μετατραπεί σε νέα κανονικότητα.  

Αλλά και για τον ευρωπαϊκό οργανισμό Frontex, που κατόπιν αιτήματος της Ελλάδας συμμετέχει στην αστυνόμευση των θαλασσίων συνόρων, η κρίση στο Αιγαίο αποτέλεσε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει τη θέση του. Σε μια περίοδο, μάλιστα, που τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. ασκούσαν πιέσεις για δραστική μείωση του προϋπολογισμού του. Η κροατική προεδρία της Ε.Ε., που ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου, είχε προτείνει τη μείωση κατά 45% των χρημάτων που διετίθεντο στον Frontex. Μετά τα γεγονότα της άνοιξης, οι σχετικές συζητήσεις διεκόπησαν. 

Εκείνο που απειλεί να ανατρέψει το σημερινό status quo είναι οι αντιδράσεις διεθνών οργανισμών (βλ. ΔΟΜ), μη κυβερνητικών οργανώσεων και διεθνών ΜΜΕ στις καταγγελίες για επαναπροωθήσεις μεταναστών σε Αιγαίο και Εβρο. Την 28η Οκτωβρίου η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. Ιλβα Γιόχανσον, σε συνεννόηση με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζήτησε την έκτακτη σύγκληση του διοικητικού συμβουλίου του Frontex προκειμένου «να συζητηθούν τα πιθανολογούμενα περιστατικά επαναπροωθήσεων (pushbacks) στην Ελλάδα και η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων».

Η σύγκληση του συμβουλίου πραγματοποιήθηκε χθες με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ΕΛ.ΑΣ. και του Λιμενικού Σώματος. Μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, το αποτέλεσμα της διαδικασίας δεν ήταν γνωστό.

 

Γιάννης Σουλιώτης

https://www.kathimerini.gr