Δεκεμβριανά: Πώς ξεκίνησε ο αιματηρός εμφύλιος της Αθήνας


Αθήνα, 3 Δεκεμβρίου 1944. Στην φωτογραφία του Dmitri Kessel εικονίζεται ο διοικητής της Αστυνομίας Πόλεων της Αθήνας Άγγελος Έβερτ με μια διμοιρία αστυνομικών στην Πλατεία Συντάγματος. (Επιχρωματισμός Χρ. Καπλάνης). Σχεδόν ένα μήνα μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα και τα πανηγύρια της απελευθέρωσης, η πόλη θα ζούσε την πιο αιματηρή περίοδο της σύγχρονης ιστορίας της. Τα Δεκεμβριανά. Μετά την αποχώρηση των Γερμανών, κατέφτασαν στην Ελλάδα οι Βρετανοί, με επικεφαλής τον αντιστράτηγο Ρόναλντ Σκόμπι. Οι Βρετανοί αρχικά αντιμετωπίστηκαν από τον κόσμο ως σωτήριοι σύμμαχοι, αλλά σταδιακά τα πράγματα άλλαξαν. Σκόπευαν να ελέγξουν τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και όχι απλώς να επιβλέψουν και να διατηρήσουν την ηρεμία.

Ο βρετανός στρατηγός Σκόμπι ανάμεσα στον Στέφανο Σαράφη (ΕΛΑΣ) αριστερά και τον Ναπολέοντα Ζέρβα (ΕΔΕΣ). Πηγή:  Ελλάδα 1944 Dmitri Kessel εκδ. Άμμος. Πηγή: freeathens44 

Τον Μάιο του 1944 σχηματίστηκε στον Λίβανο η ελληνική κυβέρνηση, με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου. Έξι από τους υπουργούς προέρχονταν από το ΕΑΜ. Η συνεργασία της νέας κυβέρνησης φαινόταν να κυλά ομαλά, μέχρι που έφτασαν στο ζήτημα του ελληνικού στρατού.
Οι προτάσεις που ήθελαν την κυριαρχία των «δεξιών» στον στρατό απορρίφθηκαν κατηγορηματικά από τους υπουργούς του ΕΑΜ, οι οποίοι αποζητούσαν μία πιο ισορροπημένη σύνθεση για την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων της χώρας. Οι διαβουλεύσεις αυτές δεν είχαν αποτέλεσμα.
Τον Νοέμβριο του 1944, οι Βρετανοί πήραν την τελική απόφαση. Απαίτησαν, μέσω της ελληνικής κυβέρνησης, τον άμεσο αφοπλισμό του ΕΛΑΣ. Οι εντολές τους αγνοήθηκαν και επικράτησε τεράστια ένταση μεταξύ των Βρετανών και του Κομμουνιστικού Κόμματος, την οποία μάταια προσπαθούσε να κατευνάσει ο Γεώργιος Παπανδρέου. Την 1η Δεκεμβρίου 1944, δόθηκε η οριστική εντολή από τον αντιστράτηγο Σκόμπυ, για διάλυση των ανταρτικών ομάδων. Οι υπουργοί του ΕΑΜ αρνήθηκαν να υπογράψουν την απόφαση και παραιτήθηκαν.
 
Συλλήψεις πολιτών στα Δεκεμβριανά. Διακρίνονται κοκκινοσκούφηδες Βρετανοί αλεξιπτωτιστές και Έλληνες στρατιώτες με κράνος βρετανικού τύπου. Ανάμεσά τους υπάρχουν και Έλληνες με χλαίνες και κράνη του ’40. Δεξιά διακρίνεται ένας αξιωματικός της χωροφυλακής.

Η κατάσταση είχε πια εκτραχυνθεί και το ΕΑΜ, για να δηλώσει την υποστήριξή του στους υπουργούς, οργάνωσε συλλαλητήριο διαμαρτυρίας για τις 3 Δεκεμβρίου. Η κυβέρνηση έδωσε αρχικά τη συγκατάθεσή της, αλλά αργότερα το απαγόρευσε, αν και γνώριζε ότι το συλλαλητήριο θα πραγματοποιείτο ούτως ή άλλως. Ήταν εμφανές πως η σύγκρουση ήταν προ των πυλών και όπως αποδείχτηκε, το αιματοβαμμένο συλλαλητήριο ήταν η αρχή των Δεκεμβριανών, της εμφύλιας μάχης της Αθήνας που διήρκεσε 33 μέρες και είχε χιλιάδες θύματα.
Το συλλαλητήριο βάφτηκε στο αίμα, καθώς οι διαδηλωτές δέχθηκαν καταιγισμό πυρών από την πλευρά των δυνάμεων ασφαλείας, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 30 άτομα και να τραυματισθούν 148.