Αλεξάνδρα Μάμμα: Έθιμα που καταλήγουν σε θανάτωση και ακρωτηριασμό

Δυστυχώς η φετινή γιορτή του Πάσχα σημαδεύτηκε από δύο θλιβερά περιστατικά συνδεδεμένα με τα τοπικά έθιμα. Τα έθιμα αυτά έχει αποδειχτεί στην πορεία του χρόνου ότι είναι αμιγώς επικίνδυνα
καθώς έχουν ως αποτέλεσμα να τραυματίζονται σε βαθμό ακρωτηριασμού παιδιά και άνθρωποι όλων των ηλικιών και αρκετά συχνά τον βίαιο και αιφνιδιαστικό θάνατο θυμάτων που δέχονται τυχαία βλήματα όπλων ή άλλα υλικά προερχόμενα από εκρηκτικές ύλες και πυροτεχνήματα.
Γράφει
η ποινικολόγος
Αλεξάνδρα
Μάμμα
Η Κρήτη στην οποία είναι και ιδιαίτερα σύνηθες το έθιμο που αφορά τις μπαλωθιές, δηλαδή η ρίψη πυροβολισμών στον αέρα ως έκφραση συναισθημάτων εφορίας σε ένα χαρμόσυνο γεγονός, όπως ο γάμος και η  θρησκευτική τελετή της Ανάστασης ,είναι μια περιοχή της χώρας η οποία έχει θρηνήσει πολλά θύματα . Επίσης ακριβώς λόγω του ότι το έθιμο των άσκοπων και τυχαίων πυροβολισμών  είναι διαδεδομένο στη συγκεκριμένη περιοχή ,  με αρκετά μεγάλη συχνότητα σημειώνονται σοβαρές σωματικές βλάβες ακόμα και ακρωτηριασμοί, αφού  παθόντες που έχουν καταγραφεί χάνουν την όρασή τους ή κάποιο άλλο λειτουργικό μέλος του σώματός τους.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι το Πάσχα του 2014 σκοτώθηκε  ο 25χρονος  Γιώργος Γυπαράκης   από σφαίρα που τον έπληξε,  προερχόμενη από το όπλο ενός σαραντάχρονου,   ο οποίος έριχνε μπαλωθιές στην περιοχή Μυριοκέφαλα του Ρεθύμνου.  Από τη ίδια σφαίρα υπέστη σοβαρό τραυματισμό και ένας 23χρόνος , ο οποίος ευτυχώς δεν έχασε τη ζωή του. 
Το 2007 σημειώθηκε ένα περιστατικό παρόμοιο με τον φετινό σοκαριστικό τραυματισμό της 8χρονης  Αλεξίας στο  χωριό Θεσπιές της Βοιωτίας ,  αφού εντεκάχρονη η οποία έπαιζε στην αυλή του σπιτιού της δέχτηκε μια από τις σφαίρες που έριχναν στον αέρα χωρίς να σκεφτούν ότι τα βλήματα των μπαλωθιών δεν θα μείνουν στον αέρα αλλά  θα πέσουν και κάπου θα οδηγηθούν . Η απόσταση ήταν και γι’ αυτούς απρόβλεπτη αφού το γλέντι γινόταν στο γειτονικό χωριό Κρουσώνας του Δήμου Μαλεβιζίου και η ανήλικη βρισκόταν στο χωριό Σάρχος.
Ανάλογα θλιβερά γεγονότα είχαν σημειωθεί και την προηγούμενη δεκαετία με ανθρώπους που βρίσκονταν σε απόσταση από το σημείο ρίψης των πυροβολισμών.  Τη Μεγάλη Παρασκευή του 1996 ένας 30χρονος ο οποίος βρισκόταν σε ουζερί  στην πλατεία του Αγίου Δημητρίου στο Ηρακλείου θανατώθηκε από σφαίρα προερχόμενη από πυροβολισμό στον αέρα σε διαφορετικό χώρο και μακρινή σχετικά απόσταση από το σημείο που βρισκόταν.
Τα ίδια επώδυνα αποτελέσματα έχουν τα βεγγαλικά, η πυρίτιδα και άλλα παρόμοια υλικά που ενέχουν κίνδυνο για την ανθρώπινη ζωή και τη σωματική ακεραιότητα, όπως αποδείχτηκε με θλιβερό τρόπο με το αποτέλεσμα της απώλειας της ζωής του εικονολήπτη που βιντεοσκοπούσε το Σαϊτοπόλεμο στην Καλαμάτα.
Πέρυσι,  σε άλλη περιοχή της χώρας ένας  24χρονος ακρωτηριάστηκε,  αφού παρά τις προσπάθειες των γιορτών να αποκαταστήσουν τα εγκαύματα, έχασε τα δάχτυλα του ενός χεριού του,  επειδή επιχείρησε να ανάψει φωτοβολίδες με καμινέτο και μια από αυτές εξερράγη απρόοπτα  στα χέρια του.
Τα δύο φετινά περιστατικά στις Θεσπιές και στην Καλαμάτα πέρα από την έρευνα της απόδοσης ευθυνών η οποία είναι έργο των ανακριτικών και δικαστικών αρχών ,  έχει μεγάλη σημασία να οδηγήσουν στην απόφαση κατάργησης αυτών των εθίμων , ώστε να μην υπάρξουν και άλλα θύματα στο μέλλον, αφού αποδεικνύεται ότι η χρήση όπλων γίνεται εμπειρικά, χωρίς τη γνώση που απαιτείται για το χειρισμό τους και ότι η  άγνοια αυτή έχει σαν αποτέλεσμα άνθρωποι να στερούνται βίαια και αιφνιδιαστικά τα θεμελιώδη έννομα αγαθά της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας. 
Το υπάρχον νομικό πλαίσιο παρότι απαγορεύει την κατοχή και τη χρήση όπλων αν δεν συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δεν έχει καταστεί εφικτό να εξαλείψει ή έστω να περιορίσει αυτά τα φαινόμενα.
Στην έννοια του όπλου με βάση το νόμο 3944/2011 που τροποποίησε τον παλαιότερο νόμο 2168/1993 υπάγονται μεταξύ άλλων και οι εκρηκτικές ύλες. Συγκεκριμένα  όπλο με βάση το άρθρο 1 α του ν. 3944/2011 είναι : «Κάθε μηχάνημα το οποίο εκ κατασκευής, μετατροπής ή τροποποίησης με ωστική δύναμη που παράγεται με οποιοδήποτε τρόπο εκτοξεύει βλήμα, βλαπτικές χημικές ή άλλες ουσίες, ακτίνες ή φλόγες ή αέρια και μπορεί να επιφέρει κάκωση ή βλάβη της υγείας σε πρόσωπα ή βλάβη σε πράγματα ή να προκαλέσει πυρκαγιά, όπως και κάθε κατασκευή που μπορεί να προκαλέσει με οποιονδήποτε τρόπο τα ανωτέρω αποτελέσματα.
Στην έννοια το όπλου περιλαμβάνεται οποιοδήποτε πυροβόλο όπλο και ιδίως πολεμικά τυφέκια, πολυβόλα, υποπολυβόλα, πιστόλια, περίστροφα, όπλα κρότου – αερίων, βαρέα όπλα, όπλα πυροβολικού και όπλα ευθυτενούς ή καμπύλης τροχιάς  καθώς και επίσης χειροβομβίδες και νάρκες κάθε τύπου».
Όπλα σύμφωνα με το εδάφιο στ’ του ίδιου νόμου θεωρούνται και οι συσκευές εκτόξευσης ειδικού τύπου κροτίδων ή βολίδων κρότου – θορύβου , λάμψης ή συριγμού και κάθε είδους εφόδια βολής αυτών .
Πυρομαχικά κατά το εδάφιο δ του ανωτέρω νόμου που απαγορεύει και τιμωρεί την οπλοχρησία είναι τα κάθε είδους εφόδια βολής ανεξαρτήτως αν φέρουν βολίδια ή όχι και ιδίως τα φυσίγγια πολεμικών τυφεκίων  , αυτόματων όπλων, πολυβόλων, υποπολυβόλων, πιστολιών και περιστρόφων καθώς και τα συστήματα που αποτελούνται από εκρηκτικές ύλες, εκρηκτικούς μηχανισμούς ή συνδυασμούς αυτών .
Στην έννοια των πυρομαχικών περιλαμβάνονται και τα ενεργά επί μέρους στοιχεία αυτών καψύλλια, καψυλλιωμένοι κάλυκες,  ειδικού τύπου βολίδες και ιδίως εκρηκτικές, εμπρηστικές ή τροχιοδεικτικές , βραδύκαυστα υλικά , τα αβολίδωτα φυσίγγια κρότου  – αερίων, καθώς και τα κάθε είδους εφόδια βολής όπλων οποιουδήποτε τύπου , που περιέχουν βλαπτικές χημικές ή άλλες ουσίες ή γόμωση εκρηκτικής ύλης.
Όπως προβλέπει το άρθρο 6 του ισχύοντος νόμου: « Απαγορεύεται η άσκοπη χρήση των ειδών που αναφέρονται στην περίπτωση στ’ της παραγράφου 3 του άρθρου 1 καθώς και η χρησιμοποίησή τους για σκοπούς διάφορους από εκείνους για τους οποίους προορίζονται» ενώ οι παραβάτες των περιπτώσεων α και γ της παραγράφου 1 τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών.
Επίσης με βάση το άρθρο 8 : « Η κατοχή και η χρησιμοποίηση φωτοβολίδων γενικώς απαγορεύεται.Κατ’ εξαίρεση μόνο επιτρέπεται για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων  , της πολιτικής αεροπορίας και των θαλασσίων πλωτών μέσων.
Ο νόμος προβλέπει σαφώς  ότι η κατοχή όπλων και λοιπών αντικειμένων απαγορεύεται συνιστά ποινικό παράπτωμα τιμωρούμενο με ποινή φυλάκισης , εκτός από τις πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις που προβλέπονται.
Συγκεκριμένα για τη δυνατότητα κατοχής όπλου απαιτείται άδεια της αρμόδιας αστυνομικής αρχής  του τόπου κατοικίας του ενδιαφερομένου και αφορά πιστόλια , περίστροφα και ουσιώδη μέρη αυτών, εκρηκτικές ύλες και εκρηκτικούς μηχανισμούς, όπλα σκοποβολής και ουσιώδη μέρη αυτών, η οποία χορηγείται  μόνο σε άτομα που ασχολούνται με το άθλημα της σκοποβολής και άλλα όπλα που αποτελούν οικογενειακά και ιστορικά κειμήλια.
Όσοι κατέχουν όπλα χωρίς την άδεια της αρμόδιας αρχής ορίζεται ότι τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης και χρηματική ποινή.