Χρήστος Κόκκαλης: Επαναξιολογήστε όλες τις δράσεις από μηδενική βάση και πάψτε να μετακυλίετε τις ευθύνες

Το 2018 μας άφησε πικρή γεύση. Πολλές φυσικές καταστροφές τις οποίες  ως αστυνομία στο μέρος που μας αναλογεί κληθηκαμε να διαχειριστούμε. Θα σταθώ σε μια, την καταστροφή στο Μάτι. Έχει
παρέλθει ικανό χρονικό διάστημα, ώστε να μπορούμε να έχουμε αρκετές πληροφορίες για το τι συνέβη, υπάρχουν πορίσματα όπως είναι το πόρισμα της επιτροπής ειδικών για την διερεύνηση των αιτίων της καταστροφής και το εισαγγελικό πόρισμα. Αποφεύγοντας να αποδώσω ευθύνες ατομικά, καθόσον αυτό είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της δικαιοσύνης, θα επισημάνω ένα απόσπασμα του εισαγγελικού πορίσματος.

“Προέκυψε, ότι η όλη διαχείριση των μέσων για την αντιμετώπιση της πυρκαγιάς «κυριαρχείται από τη μη επιβεβαίωση της πραγματικής εκτέλεσης των ενεργειών ή επιχειρησιακών σχεδίων όχι μόνο από τους αξιωματικούς του πυροσβεστικού σώματος, αλλά από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Υπό την έννοια, ότι σχεδόν όλοι οι υπεύθυνοι και αρμόδιοι αρκούνται στο να δίνεται η εντολή ή να συντάσσεται το έγγραφο, χωρίς όμως κάποιος να ελέγχει αν πράγματι η ενέργεια εκτελέστηκε ή πότε εκτελέστηκε. Ουσιαστικά δηλαδή διαπιστώθηκε μια τυπική και γραφειοκρατική λειτουργία των φορέων, η οποία δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα, όπως αυτή εκδηλώνεται και εκφράζεται από την εκτέλεση των ενεργειών και των αποτελεσμάτων αυτών.

Για την αστυνομία, πιο συγκεκριμένα :

Σε επίπεδο διεύθυνσης, συντονισμού και οργάνωσης, ήδη από την προηγούμενη μέρα είχαν ενημερωθεί και τεθεί σε ετοιμότητα όλες οι διευθύνσεις της ΓΑΔΑ, προκειμένου η καθεμία ξεχωριστά, ανάλογα πάντα με την αρμοδιότητα και το αντικείμενο της, να είναι σε θέση να ενεργήσει τάχιστα και κατάλληλα σε περίπτωση άμεσης κινητοποίησης. Όμως όπως προέκυψε η ως άνω κατάσταση ετοιμότητας ήταν μόνο σε επίπεδο προβλέψεων και εγγράφων, χωρίς στην πραγματικότητα να εκτελεστεί, ήτοι και πάλι διαπιστώνεται η τυπική μόνο συμμόρφωση στις νομοθετικές προβλέψεις- επιταγές με την έκδοση των σχετικών εγγράφων χωρίς όμως να υλοποιούνται οι εντολές και παραπέρα να ελέγχεται η υλοποίηση τους.
Μας θυμίζει κάτι? Μήπως μας θυμίζει την σύγχρονη ελληνική αστυνομία του 2018 ? Δεν θα μπορούσε να περιγράφει με μεγαλύτερη ακρίβεια η κατάσταση .
Γνωρίζουμε τι φταίει για την μη υλοποίηση των εντολών;

Φταίει ότι δεν εξετάστηκε αν υπάρχει εξαρχής η δυνατότητα να εκτελεστεί η εντολή. Αν δηλαδή υπήρχαν τα διαθέσιμα μέσα και οι ανθρώπινοι πόροι.
Άρα λοιπόν οι διαταγές δόθηκαν είτε αγνοώντας την πραγματικότητα είτε χωρίς αυτή να ληφθεί υπόψιν. Η  πραγματικότητα όμως είναι αμείλικτη. Οι εμπρηστές δεν αποτρέπονται από μια περιπολία πυρασφάλειας  που είναι μόνο στα χαρτιά. Οι κάτοικοι δεν μπορούν να ενημερωθούν να εκκενώσουν  μια περιοχή, από μια περιπολία που είναι μόνο στα χαρτιά. 

Ερώτηση
Έχει κάποιο λόγο ένας διοικητής να μην εκτελέσει μια διαταγή? Όχι, εκτός αν πραγματικά αδυνατεί. Ευθύνη λοιπόν της διοίκησης δεν είναι μόνο να δώσει εντολές για το τι πρέπει να γίνει, άλλα να παράσχει και τα μέσα στους υφισταμένους της για να εκτελέσουν την διαταγή. Η εν τέλει να αξιολογήσει ποιες δράσεις είναι εφικτό να πραγματοποιηθούν και ποιες όχι.

Αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε από αυτές τις διαπιστώσεις που περιγράφονται στο εισαγγελικό πόρισμα, είναι ότι και η Ελληνική Αστυνομία, φέρει ένα μερίδιο ευθύνης για τον χαμό αυτών των ανθρώπων. Δεν αναφέρομαι στο κομμάτι της ποινικής ή πειθαρχικής ευθύνης, αλλά στο κομμάτι  της ηθικής ευθύνης. Φέρει ευθύνη αν μπορούσε να ανταποκριθεί καλύτερα επιχειρησιακά, αν έπρεπε να έχει αναστείλει συγκεκριμένες δράσεις για άλλες πιο σημαντικές. Αν μπορούσε να αξιοποιήσει αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους. Και όσο δεν θα λαμβάνονται υπόψιν οι πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της Αστυνομίας, η κατάσταση θα παραμένει ίδια.

Καλώ λοιπόν την παρούσα Πολιτική και Φυσική ηγεσία, να διδαχθεί από τα λάθη των προηγούμενων ηγεσιών, ειδάλλως μέλλει να ξαναζήσει παρόμοιες τραγωδίες. Το καλοκαίρι πλησιάζει, θα έχουμε πάλι, όπως και κάθε χρόνο, πυρκαγιές. Έχει έρθει ο καιρός για καίριες αποφάσεις και ευρείες αλλαγές.

Καλώ την ηγεσία να κατανοήσει ότι οι διοικητές των υπηρεσιών δεν μπορούμε να τετραγωνίσουμε τον κύκλο, δεν μπορούμε να διαθέσουμε 5 αστυνομικούς σε καθήκοντα που αναλογούν σε 10, δεν μπορούμε να διαθέσουμε το ήδη σαραβαλιασμένο όχημα σε καθήκοντα που απαιτούν 2 απολύτως λειτουργικά οχήματα. Δεν είναι δυνατόν να εκδίδεται μια διαταγή, παρότι ο διοικητής έχει αναφέρει ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα μέσα και προσωπικό. Καλώ την ηγεσία και όλους του ανώτατους αξιωματικούς να επαναξιολογήσουν από μηδενική βάση όλες τις δράσεις και να προβούν επιτέλους σε ποιοτική ανάλυση τους. Υπάρχουν δράσεις που ξεκίνησαν το 2012 ή και παλιότερα και συνεχίζουν, και πάνω σε αυτές διατάσσονται νέες, για το ίδιο θέμα, χωρίς να αναιρούνται οι προηγούμενες. 
Τους καλώ, να διδαχθούν από το θλιβερό γεγονός στο Μάτι, να πάψουν να δίνουν διαταγές για να αποποιηθούν της ευθύνης, γιατί ούτως η άλλως, όπως αποδεικνύεται και από το εισαγγελικό πόρισμα, η δικαιοσύνη δεν θα σταθεί στο τυπικό, στο αν τυπικά δόθηκε μια διαταγή για να εκτελεστεί μια ενέργεια, αλλά ορθώς θα επεκταθεί στο ουσιαστικό, κατά πόσον αυτή η διαταγή ήταν εφικτό να εκτελεστεί, αν πράγματι τελικώς εκτελέστηκε και κατά πόσον ελέγχθηκε η εκτέλεση της.

Θα καλέσω επίσης τους ανώτερους και κατώτερους αξιωματικούς, να αναφέρουν εγγράφως κάθε αδυναμία να ανταποκριθούν σε διαταγές, που είναι ανέφικτο να εκτελεστούν. Τους καλώ να αποτυπώνουν εγγράφως την πραγματικότητα. Πρέπει αυτός ο ανόητος  φαύλος κύκλος της μετακύλισης της ευθύνης να σταματήσει. Όσο δεν τον σταματάμε, θα καλούμαστε να ξαναζήσουμε ίδιες θλιβερές καταστάσεις και θα παρακολουθούμε ως θεατές την αναποτελεσματικότητα μας ως Σώμα. Και το σημαντικότερο, θα έχουμε και προσωπική ηθική ευθύνη, στο μέρος που μας αναλογεί. Αν έχουμε δόκιμους υπαστυνόμους στο ακροατήριο, τους καλώ να ακούσουν με προσοχή. Σε αυτή την αστυνομία θα βγείτε, εντοπίστε τα κακώς κείμενα και αντιμετωπίστε τα. Μην τα αποδέχεστε. Η αστυνομία μπορεί να αλλάξει μόνο με τις δικές της δυνάμεις. Με εμάς!

Χρήστος Κόκκαλης
Μέλος του ΔΣ της Ένωσης Αξιωματικών Ελληνικής Αστυνομίας Αττικής
Αντιπρόσωπος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αξιωματικών Αστυνομίας