Οι σημειώσεις της φυλακής

Στις 14 Αυγούστου του 1954, στις 5.25’ το πρωί, στη θέση Αγία Μαρίνα, στο Δαφνί, ο κομμουνιστής ηγέτης Ν. Πλουμπίδης έπεσε νεκρός από τα πυρά του εκτελεστικού αποσπάσματος. Η εκτέλεσή του
είναι ίσως από τις συγκλονιστικότερες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Οχι γιατί ήταν κάτι το ασυνήθιστο, αλλά γιατί ο άνθρωπος που εκτελέστηκε, έμελλε -όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια- να είναι η τραγικότερη μορφή εκτελεσμένου κομμουνιστή. Κυνηγημένος από τους πολιτικούς του αντιπάλους, στιγματισμένος από το ίδιο του το κόμμα με την κατηγορία του χαφιέ, σήκωσε εντελώς μόνος τον σταυρό του μαρτυρίου του και τον έφτασε ώς τον Γολγοθά του, χωρίς καμία βοήθεια, χωρίς να λυγίσει στο ελάχιστο σε όλη τη διαδρομή.
Για τον λόγο αυτόν, για το ΚΚΕ και την Αριστερά ο Πλουμπίδης είναι ένα αξεπέραστο ολοζώντανο σύμβολο, που δεν μπορεί να συγκριθεί με κανένα άλλο από τα πολλά που υπάρχουν στον κομμουνιστικό κι ευρύτερα στον αριστερό χώρο.
Οι κομμουνιστές, οι αριστεροί και γενικότερα οι λαϊκοί άνθρωποι -ανεξαρτήτως ιδεολογικών και πολιτικών τοποθετήσεων- νιώθουν την ανάγκη, κάθε χρόνο τέτοια εποχή -αλλά και όποτε δίνεται η ευκαιρία- να τιμήσουν τον Νίκο Πλουμπίδη. Να μην ξεχάσουν τη θυσία του, να υπογραμμίσουν το παράδειγμά του. Δικαίως συμβαίνει αυτό, αρκεί να μην καταντάει μια τυπική συνήθεια. Αρκεί οι τιμές να έχουν ένα ζωντανό περιεχόμενο.
Τη μνήμη του Πλουμπίδη, τον ίδιο τον Πλουμπίδη, τιμά και η «Εφ.Συν.». Φροντίζουμε, όμως, αυτό να γίνεται με τρόπο που να προσθέτει στην ιστορική μας γνώση γι’ αυτόν. Πέρυσι, τρεις ημέρες πριν από τη συμπλήρωση 63 χρόνων από την εκτέλεσή του, στο φύλλο του Σαββάτου 12-8-2017, τιμήσαμε τον Νίκο Πλουμπίδη, δίνοντας στη δημοσιότητα τις εκθέσεις των δεσμοφυλάκων του που κάλυπταν τους τελευταίους τέσσερις μήνες της ζωής του στη φυλακή. Ετσι, οι αναγνώστες μας είχαν την ευκαιρία να πληροφορηθούν σχεδόν μέρα με τη μέρα τι έκανε, με ποιους συνομιλούσε, ποιοι τον επισκέπτονταν, τι έλεγε. Το υλικό προερχόταν από τον απόρρητο φάκελό του στην Ασφάλεια.
Φέτος, με τη συμπλήρωση 64 χρόνων από τον βίαιο θάνατό του, από τον ίδιο φάκελο δίνουμε στη δημοσιότητα όλες τις χειρόγραφες σημειώσεις που ο Νίκος Πλουμπίδης κρατούσε στη φυλακή. Οι σημειώσεις του -σύμφωνα με έγγραφο του διευθυντή των Φυλακών του Σανατορίου «Σωτηρία» με ημερομηνία 21 Αυγούστου 1954- παραδόθηκαν στην Υποδιεύθυνση Γενικής Ασφαλείας Αθηνών. Αποτελούνταν από 38 σελίδες σημειωματάριου και μαζί υπήρχαν αποκόμματα εφημερίδων.
Ο ίδιος ο Πλουμπίδης κατηγοριοποιούσε τις σημειώσεις του θεματολογικά, ανάλογα με τα ζητήματα για τα οποία θεωρούσε σκόπιμο να κρατήσει κάποιο απόσπασμα από βιβλίο, εφημερίδα ή περιοδικό και να προβεί σε κάποιο σχολιασμό. Τον Πλουμπίδη τον απασχολούν οι διεθνείς εξελίξεις, η οικονομική κατάσταση της χώρας και ο ρόλος του αμερικανικού παράγοντα, δηλαδή η ποικιλόμορφη εξάρτηση από τις ΗΠΑ, η επίδραση όλων αυτών στη ζωή των πολιτών, η συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτικών, η κατάσταση στο συνδικαλιστικό κίνημα, αλλά και φιλοσοφικά και ιστορικά ζητήματα κ.λπ. Ιδιαίτερη σημασία έδινε στη συγκέντρωση στοιχείων που αντέκρουαν τις κατηγορίες του μετεμφυλιακού καθεστώτος εναντίον των κομμουνιστών, ότι είναι προδότες και κατάσκοποι.
Ετσι αναπτύσσει ενδιαφέρουσες σκέψεις γύρω από το ζήτημα της προδοσίας και συγκεντρώνει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η κατηγορία αυτή ήταν πάντοτε εύκολη για εκείνους που είχαν την εξουσία να την εκτοξεύουν εναντίον των πολιτικών τους αντιπάλων. Επίσης, πολύ ενδιαφέρον έχουν οι σκέψεις του Πλουμπίδη για την έννοια της εθνικοφροσύνης και το περιεχόμενο που πήρε σε διάφορες στιγμές της ελληνικής ιστορίας.
Ποια ανάγκη, όμως, τον ώθησε να κρατήσει αυτές τις σημειώσεις; Σίγουρα, με αυτόν τον τρόπο ασκούσε το πνεύμα του, ανέβαζε το μορφωτικό του επίπεδο, διεύρυνε το γνωστικό του πεδίο, αλλά και προετοιμαζόταν, στην περίπτωση που δεν τον εκτελούσαν, να αντιμετωπίσει τους διώκτες του σε μια νέα δίκη.
Αναμφίβολα, οι σημειώσεις αυτές αποτελούν ιστορικό ντοκουμέντο μεγάλης αξίας, καθώς συμπληρώνουν ουσιαστικά τις γνώσεις μας γύρω από την προσωπικότητα του Νίκου Πλουμπίδη και φωτίζουν τη ζωή του στη φυλακή ώς τη στιγμή που το εκτελεστικό απόσπασμα του έκοψε το νήμα της ζωής.

efsyn.gr
_