Η μαγεία της γλώσσας - της Αγγελικής Καρδάρα

Δημοσιεύουμε ανάρτηση της Αγγελικής Καρδάρα, συγγραφέα και καθηγήτριας, από τον προσωπικό λογαριασμό της στο Facebook: Για την ομάδα μας στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος και για
όσους "μαγεύονται" με τη γλώσσα και τις απεριόριστες δυνατότητες που προσφέρει στους ομιλητές της.
Η μαγεία της γλώσσας θα μπορούσε να είναι ο τίτλος του σημερινού μου κειμένου.
Αυτός είναι παράνομος. Είναι σοβαρός παράνομος. Είναι κακοποιός.
Τρεις προτάσεις που στη «γλώσσα του εγκλήματος» λαμβάνουν ένα «ειδικό» νόημα, το οποίο σχετίζεται με τις αρχές και τις αξίες που διέπουν τον χαρακτηριζόμενο από την εγκληματολογική έρευνα «υποπολιτισμό» της φυλακής.
Ο παράνομος είναι το άτομο που παραβιάζει τον νόμο αλλά δεν είναι κατ’ ανάγκην κακοποιός, στη γλώσσα της φυλακής. Αντίθετα, ο παράνομος βάσει των «νόμων» της φυλακής μπορεί να είναι ένα αξιοσέβαστο πρόσωπο, ιδίως αν είναι «σοβαρός» παράνομος, εάν δηλαδή έχει διαπράξει ένα αδίκημα, το οποίο προκαλεί τον θαυμασμό των συγκρατούμενων. Όπως, για παράδειγμα, ένα οικονομικό έγκλημα. Να αναφέρω στο σημείο αυτό ότι κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου, οι συνεντευξιαζόμενοι έκαναν έναν σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στους «σοβαρούς παράνομους» που ήταν κατά κύριο λόγο οικονομικοί εγκληματίες και βρίσκονταν στην ανώτερη βαθμίδα της ιεραρχίας της φυλακής, τους «μη σοβαρούς παράνομους» και τους «κακοποιούς».
Ο κακοποιός που φέρει μέσα του το «κακό» (κακό + ποιώ) λαμβάνει και στη γλώσσα της φυλακής μια υποτιμητική έννοια και χαρακτηρίζει τους «κακούς», τους εγκληματίες δηλαδή που έχουν όχι απλώς παραβιάσει τον νόμο, αλλά -το σημαντικότερο- έχουν παραβιάσει τις αξίες που διέπουν τον μικρόκοσμο της φυλακής. Ενδεικτικό παράδειγμα: το άτομο που έκανε διάρρηξη και σκότωσε τους ενοίκους μπορεί να χαρακτηριστεί στη γλώσσα της φυλακής κακοποιός, λόγω της δεύτερης εγκληματικής πράξης του και όχι της πρώτης. Από το απλό αυτό παράδειγμα διαπιστώνουμε ότι η γλώσσα της φυλακής λειτουργεί πρωτίστως, όπως όλοι οι γλωσσικοί κώδικες επικοινωνίας, σε συμβολικό επίπεδο.
Μεγάλο ενδιαφέρον, επίσης, το γεγονός ότι οι γλωσσοπλάστες «παίζουν» με τις εικόνες και χρησιμοποιούν εκτενώς μεταφορές.
Επομένως, κατά τη γλωσσική ανάλυση της γλώσσας της φυλακής στην επαναληπτική μας έρευνα/follow-up research που ξεκινάμε στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος θα αναζητήσουμε, μεταξύ άλλων, τους συσχετισμούς της με τις αρχές και τις αξίες που διέπουν τον χαρακτηριζόμενο από την εγκληματολογική έρευνα «υποπολιτισμό» της φυλακής.
Σήμερα ολοκληρώνεται με το απογευματινό μας τμήμα ο σεμιναριακός κύκλος «Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα» και ξεκινάει το δημιουργικό ταξίδι της έρευνας με την επιστημονική ομάδα. Με χαρά σας ανακοινώνω ότι τα μαθήματά μας για τις φυλακές θα συνεχιστούν μετά τις διακοπές του Πάσχα, λόγω του μεγάλου ενδιαφέροντός σας για τη θεματική μας. Ανακοινώσεις σύντομα.
Σας ευχαριστούμε θερμά όλους!! Είμαστε δυνατή ομάδα! Συνεχίζουμε δυναμικά και πάντα με αγάπη για το αντικείμενό μας.

_