Άτομα με Αναπηρία: Ποιες είναι οι διατροφικές τους ανάγκες;



Σήμερα εορτάζεται σε όλο τον κόσμο η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, η οποία θεσπίστηκε το 1992 από τα Ηνωμένα Έθνη.

Η αρχική της ονομασία ήταν «Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες» και κάθε χρόνο εστιάζει σε διαφορετικό θέμα. Το φετινό θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας είναι: «Μετασχηματισμός προς μια βιώσιμη και ανθεκτική κοινωνία για όλους».

Δεν θα πρέπει βέβαια να ξεχνάμε ότι τα άτομα με αναπηρίες έχουν σημαντικά προβλήματα υγείας που μπορεί να επηρεάσουν τη διατροφή τους αλλά καθορίζουν και τις διατροφικές τους συνήθειες. Επομένως, προκύπτει επιτακτική ανάγκη για σωστή διατροφή και διαχείριση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους, για διατήρηση καλής υγείας. Ωστόσο, η υγιεινή διατροφή και ο έλεγχος του βάρους δεν είναι πάντα εύκολο να επιτευχθεί, ιδιαίτερα για τα άτομα με αναπηρία, αναφέρει η Ιωάννα Μασούρα, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc.

Θρεπτικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία

Εξαιτίας της πιθανής «φτωχής» διατροφής τα άτομα με αναπηρία πιθανόν να παρουσιάσουν ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες του συμπλέγματος Β (θειαμίνη (Β1), η ριβοφλαβίνη (Β2), η νιασίνη (νικοτινικό οξύ), η πυριδοξίνη (Β6), η βιοτίνη, το φυλλικό οξύ και η κυανοκοβαλαμίνη (Β12), βιταμίνη D αλλά και μέταλλα όπως, ασβέστιο και σίδηρο.

Βιταμίνες του συμπλέγματος Β

Συγκεκριμένα, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β επηρεάζουν την ανάπτυξη, διεγείρουν την όρεξη, ελέγχουν το νευρικό και το ενδοκρινικό σύστημα και συμμετέχουν στο μεταβολισμό των τροφίμων παρέχοντας ενέργεια. Κύριες πηγές των βιταμινών αυτών είναι δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης, μοσχαρίσιο κρέας, αβγά, γάλα, συκώτι κ.ά.

Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D είναι ένα από τα πιο βασικά θρεπτικά συστατικά για την υγεία του ανθρώπου. Η κύρια πηγή της βιταμίνης D είναι η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία (γνωστή ως βιταμίνη του ήλιου) και η πρόσληψη τροφίμων που εμπεριέχουν βιταμίνη D. Η έλλειψη βιταμίνης D μπορεί να οδηγήσει σε παραμορφώσεις των οστών όπως ραχίτιδα στα παιδιά και πόνο στα οστά ως ένα αποτέλεσμα μιας κατάστασης που ονομάζεται οστεομαλακία στους ενήλικες.


Ακόμη, η βιταμίνη D έχει και άλλους ρόλους στον ανθρώπινο οργανισμό, συμπεριλαμβανομένων τη διαμόρφωση της κυτταρικής ανάπτυξης, τη σωστή λειτουργία του νευρομυϊκού και ανοσοποιητικού συστήματος καθώς επίσης, τη μείωση εμφάνισης φλεγμονών. Η βιταμίνη D βρίσκεται επίσης σε ένα μικρό αριθμό των τροφίμων. Καλές πηγές τροφίμων είναι τα λιπαρά ψάρια (όπως σολομός, σαρδέλες και σκουμπρί) και ο κρόκος αβγού.

Ασβέστιο & Σίδηρος

Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για γερά οστά και δόντια, αλλά παράλληλα ρυθμίζει και μυϊκές συσπάσεις. Οι κύριες πηγές ασβεστίου είναι το γάλα, το τυρί και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (όπως το μπρόκολο, το λάχανο και οι μπάμιες). Τέλος, ο σίδηρος είναι ένα βασικό μέταλλο για τον οργανισμό, με αρκετά σημαντικούς ρόλους για το σώμα, όπως για παράδειγμα τη συμβολή του στην παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα. Καλές πηγές σιδήρου είναι το συκώτι, το κρέας, τα φασόλια, τα καρύδια, τα αποξηραμένα φρούτα (όπως αποξηραμένα βερίκοκα) και τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης.

Παράγοντες που επηρεάζουν το σωματικό βάρος ατόμων με αναπηρία

Τα άτομα με αναπηρία μπορούν να δυσκολεύονται περισσότερο να ελέγξουν το βάρος τους, επειδή είναι εξαρτώμενα από άλλα άτομα, επισημαίνει η κα Μασούρα. Επιπλέον, φυσικοί περιορισμοί ενδέχεται να μειώσουν την ικανότητά τους να ασκούνται τακτικά με αποτέλεσμα ο μεταβολισμός τους να είναι πιο αργός και επομένως, πιθανόν να παρατηρηθεί αύξηση του σωματικού βάρους. Λόγω των περιορισμών που αφορούν την αναπηρία μερικοί άνθρωποι μπορεί να μην έχουν το χρόνο, την ενέργεια ή και την ικανότητα να προετοιμαστούν υγιεινά γεύματα. Ακόμη, πολλές φορές χορηγούνται φάρμακα που πιθανόν να συμβάλλουν στην αύξηση του σωματικού βάρους. Επίσης, για τα άτομα που έχουν δυσκολία στη μάσηση και την κατάποση, η καλή διατροφή μπορεί να είναι μια μεγάλη πρόκληση.

Άλλα πιθανά προβλήματα που σχετίζονται με τη διατροφή, σύμφωνα με την ειδικό, είναι η εμφάνιση δυσκοιλιότητας, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, υποθυρεοειδισμός κ.ά. Δυστυχώς, η κατάσταση των ατόμων με αναπηρίες μερικές φορές είναι απρόβλεπτη και χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση από το θεράποντα ιατρό διότι είναι πιθανόν να παρουσιαστούν αλληλεπιδράσεις μεταξύ της φαρμακευτικής αγωγής και των θρεπτικών συστατικών.

Δυσκολία στις αγορές και στο μαγείρεμα

Τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα είναι δύσκολο να επισκεφτούν μια αγορά τροφίμων και να κάνουν εύκολα τις αγορές τους, μιας και υπάρχουν πρακτικά ζητήματα, όπως είναι για παράδειγμα να φτάσουν τα προϊόντα στα ράφια. Επίσης, πολύ πιθανόν τα άτομα αυτά να μην μπορούν να ζήσουν ανεξάρτητα ώστε να προετοιμάσουν και να μαγειρέψουν με φρέσκα συστατικά ένα θρεπτικό γεύμα. Ακόμη, τα άτομα που έχουν κινητικά προβλήματα στα χέρια πιθανό να είναι από δύσκολο έως αδύνατο το να χρησιμοποιήσουν μαχαιροπίρουνα.

Ποιο είναι το αποτέλεσμα;

Ως αποτέλεσμα αυτών των περιορισμών, τα άτομα με αναπηρίες συχνά καταλήγουν σε έτοιμα, γρήγορα και γεμάτα συντηρητικά γεύματα. Επομένως, όπως αναφέρει η κα Μασούρα, είναι απαραίτητο τα άτομα στο στενό οικογενειακό τους περιβάλλον να εκπαιδευτούν έτσι ώστε να καλύπτουν ορθά τις διατροφικές τους ανάγκες. Συγκεκριμένα, απαραίτητη κρίνεται η παρακολούθηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων διατροφής (ενημέρωση για τις βασικές αρχές της διατροφής όπως προτείνει το Μεσογειακό Μοντέλο Διατροφής), καθώς επίσης η ανάπτυξη μαγειρικών δεξιοτήτων. Με αυτό τον τρόπο θα μειωθούν τα ποσοστά παχυσαρκίας στα άτομα με ειδικές ανάγκες.

Ξεπερνώντας τα εμπόδια διαχείρισης του σωματικού βάρους

Παρά τα εμπόδια αυτά, τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να επιτύχουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής που να περιλαμβάνει σωστή διατροφή και ελαφριά άσκηση. Πρόσφατες έρευνες μάλιστα έχουν δείξει ότι ακόμα και μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής, μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά τόσο σωματικά όσο και ψυχικά.

«Επομένως, για ένα επιτυχημένο πρόγραμμα διαχείρισης σωματικού βάρους της ευαίσθητης αυτής ομάδας, συνδυάστε την εκπαίδευση, τα κίνητρα και την ανάπτυξη ρεαλιστικών στόχων», καταλήγει η κα Μασούρα.


Πηγή: mednutrition.gr
_