Το Άγιον Όρος «αλλιώς»

Περισσότεροι από διακόσιες χιλιάδες άνθρωποι τον χρόνο περνούν, έστω για λίγο, από το μικροσκοπικό αυτό διαμετακομιστικό κέντρο, για να μεταβούν και να
προσκυνήσουν στα μοναστήρια του Αθω, και δεν είναι μόνο άνθρωποι με μεταφυσικές αγωνίες και αναζητήσεις, αλλά και διασημότητες.
Βασιλιάδες, πρίγκιπες, πατριάρχες, ηγέτες παγκόσμιας ισχύος περπάτησαν στην πλατεία των Καρυών, ασπάστηκαν την εικόνα της Παναγίας του Αξιον Εστί και απόλαυσαν το παραδοσιακό κέρασμα με τσίπουρο και λουκούμι στην αίθουσα υποδοχής της Ιεράς Κοινότητας. Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος, Κόλιν Πάουελ, Βλαντιμίρ Πούτιν, Ζακ Ντελόρ, πρίγκιπας της Αγγλίας Κάρολος, απόγονοι της δυναστείας των Ρομανώφ, Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, άπαντες οι δικοί μας πρόεδροι και πρωθυπουργοί, οι πρόεδροι της Ουκρανίας, Γιουσένκο και Γιανουκόβιτς, είναι μερικοί εξ αυτών.
Μια τέτοια -προαιώνια- ανθρώπινη κινητικότητα δεν θα μπορούσε να μην επιβάλει και όρους αγοράς στην καθημερινότητα, με κανόνες λειτουργίας ίδιους μ’ εκείνους που ισχύουν στον έξω καπιταλιστικό κόσμο, έστω και αν πρόκειται για μια κοινωνία «αγγέλων εν σώματι», όπως το σχετικό αγιορείτικο τροπάριο θέλει την πνευματική πρωτεύουσα του ορθόδοξου κόσμου.




Γύρω από την αποκαλούμενη από πολλούς, μολονότι δεν υπάρχουν πινακίδες στις Καρυές, οδό Αγίου Πνεύματος, τον κεντρικό δρόμο, μήκους περίπου εκατό μέτρων, που οδηγεί στην πλατεία του Πρωτάτου, λειτουργούν περισσότερα από είκοσι καταστήματα που πωλούν ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς: από μπλουζάκια που γράφουν «ορθοδοξία ή θάνατος», κομποσκοίνια, εικόνες, σουγιάδες, βότκες, ρωσικό χαβιάρι, λουκάνικα μέχρι και αμερικανικό ουίσκι. Ο τζίρος είναι μεγάλος, αν και, όπως μας λέει ένας μοναχός που διατηρεί κατάστημα με εικόνες και φυλαχτά στην πλατεία, με την κρίση οι δουλειές έπεσαν κάπως.
Ο Δημήτρης είναι από την Ιερισσό και έχει ανοίξει τοστάδικο στην πλατεία, στο οποίο, εκτός από σάντουιτς, τυρόπιτες και κρουασάν, σερβίρει ακόμα και φρέντο καπουτσίνο, που, όπως μας λέει  υπερέχει σε πωλήσεις συντριπτικά του παραδοσιακού αγιορείτικου καφέ, ενώ με άδεια της Ιεράς Κοινότητας έχει δρομολογήσει και δύο ταξί.
Σε μικρή απόσταση, ο συγχωριανός του Νίκος Μακρίδης έχει μισθώσει από την Ιερά Μονή Ζωγράφου και δουλεύει, τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, το εστιατόριο των Καρυών, που στον επάνω όροφο λειτουργεί ως ξενοδοχείο με τέσσερα δωμάτια. «Δουλεύω μέχρι τις οχτώ το βραδύ, μετά κλείνουν τα πάντα. Μαγειρεύω κρέας για τους κοσμικούς μόνο όταν δεν είναι μέρες νηστείας και πληρώνω κανονικά εφορία, αλλά όχι ΦΠΑ», μας λέει.
Με τόσο κόσμο, οι Καρυές δεν θα μπορούσαν να μη διαθέτουν ιατρική, φαρμακευτική αλλά και τραπεζική υποστήριξη. Ο φαρμακοποιός Σπύρος Μπαράκος κατάγεται από το Μοναστηράκι Βόνιτσας και ασκεί το επάγγελμα στο Αγιον Ορος τα τελευταία... είκοσι χρόνια.
«Πληροφορήθηκα από μια μικρή αγγελία ότι χρειάζονται φαρμακείο στις Καρυές και τηλεφώνησα για να μάθω. “Είναι στα αζήτητα καιρό, έλα να το πάρεις πριν το πάρει κάποιος Ρώσος”, μου είπαν, και πράγματι το πήρα».
Η συζήτηση μαζί του αποκαλύπτει κάποιες άλλες, λιγότερο γνωστές, πλευρές της αγιορείτικης κοινωνίας. «Μεγάλη κατανάλωση έχουν τα φάρμακα για νοσήματα που συνοδεύουν την κατανάλωση ναρκωτικών και αλκοόλ. Ερχονται στο Ορος άνθρωποι εξαρτημένοι, με την ελπίδα ότι θα ξεπεράσουν, με τη βοήθεια των μοναχών, το πρόβλημά τους. Ερχονται επίσης στα μοναστήρια και άνθρωποι ανασφάλιστοι, για να παίρνουν δωρεάν φάρμακα...» λέει.

Εικόνες από την καθημερινότητα της μικρότερης σε πληθυσμό πρωτεύουσας «κράτους»: το Αγιον Ορος έχει κατοχυρωμένη διεθνώς αυτονομία και δικό του σύνταγμα.
Εικόνες από την καθημερινότητα της μικρότερης σε πληθυσμό πρωτεύουσας «κράτους»: το Αγιον Ορος έχει κατοχυρωμένη διεθνώς αυτονομία και δικό του σύνταγμα.


Στο Κέντρο Υγείας προσφέρουν υπηρεσία οχτώ γιατροί
«Γενικά οι καλόγεροι είναι υγιείς. Οι παθήσεις τους είναι συνήθως αρθρίτιδες και οσφυαλγία, λόγω χειρωνακτικής εργασίας, κιρσοί και φλεβίτιδες εξαιτίας της ορθοστασίας στις αγρυπνίες», αναφέρει ο γιατρός Σταμάτης Καρασούλος.
Εντάξει το Κέντρο Υγείας, απαραίτητο το φαρμακείο, αδιανόητη η απουσία αστυνομικού τμήματος, αλλά η τράπεζα, ο «κουμπαράς του διαβόλου», τι δουλειά μπορεί να έχει σε μια «κιβωτό» που λειτουργεί ως θεματοφύλακας του ορθόδοξου χριστιανικού πνεύματος;

Στο κέντρο των Καρυών φιλοξενούνται η πανίσχυρη Ιερά Κοινότητα και η Ιερά Επιστασία, το «κοινοβούλιο» και η «κυβέρνηση» δηλαδή του Αγίου Ορους.
Στο κέντρο των Καρυών φιλοξενούνται η πανίσχυρη Ιερά Κοινότητα και η Ιερά Επιστασία, το «κοινοβούλιο» και η «κυβέρνηση» δηλαδή του Αγίου Ορους.



«Πλην δανείων, κάνουμε τα πάντα», λέει ο επικεφαλής του υποκαταστήματος της Τράπεζας Πειραιώς Ηλίας Χατζηαγγελής.
«Δίνουμε συντάξεις του ΟΓΑ στους μοναχούς και σε κοσμικούς που για διάφορους λόγους παρέμεναν επί μεγάλα χρονικά διαστήματα στα μοναστήρια, διακινούμε κονδύλια του ΕΣΠΑ για αναστηλώσεις, κ.λπ.».
Δεν αποτελεί σημείο των καιρών ούτε κανένα οργανωμένο σχέδιο της παγκοσμιοποίησης ή του πάπα η ορμητική εισβολή της εκκοσμίκευσης στο «περιβόλι της Παναγίας».
Η διαπάλη με την πνευματικότητα είναι προαιώνια. Οι νόμοι της αγοράς εφαρμόζονταν ανέκαθεν στις Καρυές, τράπεζες υπήρχαν και στους περασμένους αιώνες.
«Τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, η αθωνική πρωτεύουσα σφύζει από ζωή και η αγορά της παρουσιάζει μεγάλη κίνηση. Αναπόφευκτη συνέπεια, η συρροή λαϊκών εμπόρων, αγοραστών, επισκεπτών, η θορυβώδης παρουσία των οποίων, στα πανδοχεία και στα οινοπνευματοπωλεία των Καρυών, προκαλούσε μεγάλη ανησυχία στο Φανάρι, που ζήτησε, με γράμμα του πατριάρχη Ιωακείμ Γ’ προς την Ιερά Κοινότητα, να κλείσουν». (Ι. Χατζηφώτης, «Αγιορείτικα Τετράδια»).

Το εστιατόριο του Νίκου Μακρίδη λειτουργεί εδώ και 25 χρόνια.
Το εστιατόριο του Νίκου Μακρίδη λειτουργεί εδώ και 25 χρόνια.



Σε αυτή την αέναη διελκυστίνδα μεταξύ εκκοσμίκευσης και πνευματικότητας, η αγιορείτικη κοινωνία δείχνει να αντέχει. Αρκετοί πάντως ανησυχούν. Ο Φαίδων Χατζηαντωνίου, τέως αρχιτέκτων του ΚΕΔΑΚ και βαθύς γνώστης του αγιορείτικου γίγνεσθαι, επισημαίνει μιλώντας στο «Κ»:
«Σήμερα, με τις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και τους ιλιγγιώδεις ρυθμούς της τεχνολογικής επανάστασης σε πλανητικό επίπεδο, προβάλλει επιτακτική η ανάγκη διαφύλαξης του ησυχαστικού χαρακτήρα της ζωής στο Αγιον Ορος.

Μέχρι και γραφείο της γνωστής εταιρείας ταχυμεταφορών ACS διαθέτει η πρωτεύουσα του Αγίου Ορους.
Μέχρι και γραφείο της γνωστής εταιρείας ταχυμεταφορών ACS διαθέτει η πρωτεύουσα του Αγίου Ορους.



Η πλατεία του Πρωτάτου είναι ο κατεξοχήν εμβληματικός τόπος όπου συγκλίνουν οι πνευματικές και οι καθημερινές ανάγκες των Αθωνιτών, αλλά συγχρόνως είναι και ο τόπος που εκτίθεται περισσότερο στις προκλήσεις του έξω κόσμου. Ο επαναπροσδιορισμός των χρήσεων στην πλατεία του Πρωτάτου και στον περιβάλλοντα χώρο, ο οποίος θα προκύψει μετά τη σωστή ανάλυση και εκτίμηση των νέων δεδομένων στις Καρυές, θα συμβάλει στη διατήρηση της συλλογικής αγιορειτικής μνήμης, γεγονός που αποτελεί άλλωστε βούληση και στόχο και της Ιεράς Κοινότητος».

Τα λεωφορεία με τους προσκυνητές καταφθάνουν νωρίς το πρωί.
Τα λεωφορεία με τους προσκυνητές καταφθάνουν νωρίς το πρωί.




Πενήντα όλους κι όλους μόνιμους κατοίκους, μοναχούς, αριθμούν οι Καρυές. Ομως, περισσότεροι από διακόσιες χιλιάδες άνθρωποι περνούν, έστω για λίγο, κάθε χρόνο  από αυτό το μικρό διαμετακομιστικό κέντρο, για να μεταβούν  και να προσκυνήσουν στα μοναστήρια του Αθω.
Πενήντα όλους κι όλους μόνιμους κατοίκους, μοναχούς, αριθμούν οι Καρυές. Ομως, περισσότεροι από διακόσιες χιλιάδες άνθρωποι περνούν, έστω για λίγο, κάθε χρόνο από αυτό το μικρό διαμετακομιστικό κέντρο, για να μεταβούν και να προσκυνήσουν στα μοναστήρια του Αθω.



Το φαρμακείο του Σπύρου Μπαράκου (αριστερά).
Το φαρμακείο του Σπύρου Μπαράκου (αριστερά).






Σταύρος Τζίμας
Καθημερινη
.